Ankara
20:11

TR | CH | EN   
Pekin
02:11


Geleneksel Çin Festivalleri

Geleneksel Çin Festivalleri

Zengin kültürü ve uzun tarihleriyle Geleneksel Çin Festivalleri, Çin kültürünün önemli ve görkemli bir parçasıdır.

Geleneksel festivallerin çoğu, Çin’in ilk birleşik ve merkezi iktidarı olan Qin Hanedanı (M.Ö. 221-206) döneminde şekillenmiştir. Çin, Han Hanedanı (M.Ö. 206-220) döneminde büyük bir gelişim süreci geçirmiş ve başlıca geleneksel festivaller bu dönemde yerleşmiştir. En zengin dönem sayılan Tang Hanedanı’nda (M.S. 618-907) geleneksel festivaller, ilkel kurban törenlerinden, tabu ve gizemlerden arınarak daha eğlenceli olmaya başlamıştır. O zamandan itibaren festival günleri daha hareketli ve heyecan verici bir hal almış ve çeşitli halk gelenekleri de ortaya çıkmaya başlamıştır. Bazı festival ve gelenekler günümüzde hala sürmektedir, bazıları ise tarihin derinliklerinde kaybolmuştur.

Geleneksel festivallerin oluşumu için, ulusta ve ya halkta uzun bir tarihsel ve kültürel birikim süreci gerekir. Nesilden nesile bugüne gelen festival adetleri aslında farklı etnik grupları arasındaki mücadelenin sembolüdür. Festival etkinlikleri her zaman ilkel kurbanları, batıl inançları, dünyevi yaşamı, insanların maneviyatını ve dini etkileri yansıtır.

Bunun yanında, geleneksel Çin festivalleri antik uzay bilimi, takvimler ve matematikle de ilişkilidir. Jieqi ya da diğer adıyla 24 mevsimsel ayrım noktaları, geleneksel festivallerin oluşumunda kilit unsurdur. Geleneksel Çin takvimine göre, mevsimsel değişiklikleri doğru bir şekilde göstermek ve tarım üretimine rehberlik etmesi için bir yıl 24 bölüme ayrılır. Bu 24 mevsimsel ayrım noktaları Savaşan Devletler Dönemi’nde (M.Ö. 475-221) oluşmuştur.

Çin çok geniş topraklara sahip olduğu için birçok etnik grubun, farklı yerlerde değişik festivalleri vardır.  Aynı festival süresinde bile farklı gelenekleri olabilir. Burada en önemli ve en çok kutlanan festivalleri size tanıtıyoruz. Aslında bu geleneksel festivaller, farklı bölgelerde ve çeşitli etnik kültürlerden beslenmiş ve Çin Ulusu ve misafirleri için çok değerli kültür miraslarıdır.

Bahar Festivali

Bahar Festivali Çinlilerin en önemli bayramıdır. Batıdaki Noel Bayramı gibi, Bahar Festivali’nde de bütün aile bireyleri bir araya gelir. Memleketlerinden uzaktan yaşayan Çinliler bayram dolayısıyla evlerine yolculuk yaparlar ve bu dönem de havaalanları, tren ve otobüs garları eve dönenlerle doludur.

Bahar Festivali, genelde Miladi Takvim’den bir ay geç olan ay takviminin ilk günüdür. Bu festival Shang Hanedanı (M.Ö. 1600-1100) döneminde, bir senenin bitiminde ve yeni bir senenin başlangıcında insanların Tanrılara ve atalara kurban edilmesiyle meydana gelmiştir.

Bahar Festivali’nde en önemli günler festival arifesi ve bayramın ilk üç günüdür. Günümüzde Çin hükümeti, Çinlilerin yeni (ay takvimine göre) yılda yedi gün tatil yapmalarını şart koyar.

Günümüze kadar gelen ya da zamanla unutulan birçok gelenek Bahar Festivali’nde uygulanır. Ay takvimine göre 12. ayın 8. gününde birçok aile, yapışkan pirinç, darı, düğme çiçeğinin tohumu, hünnap ağacı meyveleri, nilüfer tohumları, longan ve gingko bitkilerinden hazırlanan laba lapasını yer. Ay takvimine göre 12. ayın 23. günü “ön arife” olarak adlandırılır ve bu günde önceden insanlar mutfak tanrısına adaklar adarken günümüzde sadece lezzetli yemekler yapıp yerler.  Ön arifeden sonra, artık insanlar yaklaşan yeni yıl için hazırlığa başlar ve bu döneme de “yeni yılı karşılama” denir. Herkes yeni yıl için gerekli olan yağ, pirinç, un, tavuk, ördek, balık, et, meyve, şekerleme ve kuruyemiş gibi malzemeleri alır. Bunun yanında çeşitli süslemeler, yaşlılar, çocuklar ve akrabalar için yeni kıyafet ve ayakkabılar da alışveriş listelerinde yer alır.

Yeni yıl gelmeden, insanlar evlerini, kullandıkları eşyaları güzelce temizler. Büyük temizlikten sonra, bayram sevinciyle odalar dekorasyonlarla süslenir. Kapıların etrafına Çince kaligrafiyle yazılı yeni yılda her şeyin iyi olmasını temenni edici sözler asılır.

“Fu” (bereket ve mutluluk anlamındadır) karakteri Bahar Festivali arifesinde olmazsa olmazlarındandır. Bu karakter düz ya da ters de asılabilir. Ters asılı “fu”, “fudaole” (fu geldi anlamında) ile eşseslidir.  Ayrıca kapının her iki tarafına kırmızı fenerler asılır. Duvarlara ya da camlara da kırmızı kağıt oymacılığı desenleri konulur.

Bahar Festivali arifesi çok önemlidir, bu günde aileler mutlaka yemeği beraber yer. Yemek her zaman olduğundan daha zengin ve çeşitlidir. Arife yemeğinde tavuk, balık ve soya peynirinin sofrada bulunmasının sebebi Çince telaffuzları “ji”, “yu” ve “doufu” olan kelimelerin anlamları “şans”, “bolluk” ve “zenginlik”tir. Yemekten sonra bütün aile sohbet eder ya da televizyonun başına geçip son yıllarda Çin Merkez Televizyonu’nun (CCTV) yayınladığı Bahar Festivali programını izler.

Yeni yıla uyanan Çinliler yeni kıyafetlerini giyer ve büyüklerine hediyelerini takdim ederler. Çocuklar da kırmızı bir zarf içinde para alırlar yeni yıl hediyesi olarak.

Havai fişek patlatmak önceden çok yaygın olmasına rağmen artık günümüzde büyük şehirlerde hava kirliliği, ses ve güvenlik gibi nedenlerden dolayı tamamen ya da kısmen yasaklanmıştır. Onun yerine maytaplar daha çok kullanılır.

Bahar Festivali boyunca aslan dansı, ejderha dansı, ay festivali gibi çeşitli etkinlikler düzenlenir. Ay Festivali başladığında Bahar festivali sona erer.

Fener Festivali

Fener Festivali ay takviminde 1. ayın 15. gününe denk gelir, Miladi takvime göre ise genelde şubat ya da mart ayındadır. Bu festival Batı Han Hanedanı (M.Ö. 206-M.S. 25) döneminde önem kazanmıştır.

Bu bayramın en önemli etkinliği fenerleri izlemektir. Han Hanedanı (M.Ö. 206-M.S. 220) dönemi boyunca Çin’de Budizm inanışı yaygınlaşmıştır. Budist rahipleri ay takviminin ilk ayının 15. gününde sarira’yı (Buda’nın yakılışını) izlediğini duyan bir imparator, sarayında ve tapınaklarda Buda’ya saygı gösterilmesi adına fener yakılmasını emreder. Daha sonra, bu Budist ayin Çin’in her tarafına ve tüm halka yayılarak büyük bir festival haline gelir.

Bugüne kadar her yıl Fener Festivali tüm ülkede coşkuyla kutlanmaktadır. Her çeşit ve boyutta fenerler sokaklara asılır. Çocuklar ise kendi yaptıkları ya da satın aldıkları fenerleri tutarak sokakta gezinirler.

Fener Festivali’nde yuanxiao denilen pirinçten yapılan hamur tatlılar tüketilir. Bu yuvarlak şekilli hamur tatlılarının içi gül yağrağı, susam, soya fasulyesi macunu, çiğde macunu, ceviz içi ve kuru meyvelerden yapılır. Yuanxiao’nun diğer adı tangyuan haşlanarak, kızartılarak ya da buharda pişirilerek yenebilir. Tangyuan’in Çince teleffuzu “tuanyuan”e yani birleşme anlamına gelen kelimeye yakın olduğu için insanların tangyuan yemesi ailenin birleşimi, uyumu ve mutluluğu gibi kavramları da simgeler. 

Çingming Festivali

Çingming Festivali, Çin’de 24 mevsimsel ayrım noktalarından birine denk gelir, her yıl genelde 4-6 Nisan arasında kutlanır. Festivalden sonra havalar ısınmaya başlar ve yağışlar çoğalır. Çingming Festivali sadece tarım üretimine rehberlik etmesi için kutlanmaz, aynı zamanda bir anma merasimidir, yani mutluluğun ve üzüntünün karışımıdır.

Çingming Festivali kurban etmenin en önemli günüdür. Han Çinlileri ve diğer etnik gruplara mensup Çinliler bugünde atalarına kurban sunar ve ölülerinin mezarlarını temizlerler. Ayrıca bayram gününde yemek pişirilmediğinden dolayı sıcak yemek yenilmez sadece soğuk yemek yenilir.

Çingming Festivali ölülerinin mezarlarını temizleyen ve atalarına yemek ve çiçek sunanların üzüntüsünün aksine baharın gelişini de sembol eder. Çingming Festivali ağaçların ve çimlerin yeşerdiği ve doğanın canlandığı bir dönemde kutlanır.  

Duanwu Bayramı

Çin'in ay takvimine göre, 5. ayın 5. günü (bu yıl 12 Haziran günü) Duanwu Bayramı olarak kutlanır. Bayramı için bugünden itibaren 3 gün tatil yapılıyor. Duanwu, Bahar Bayramı ve Ay Bayramı'yla birlikte "Çin'in üç büyük geleneksel bayramı"ndan biri olarak kabul ediliyor. Bayrama neşeli bir hava hakim oluyor.

Duanwu Bayramı'nın kaynağı hakkında birçok değişik açıklama var, ancak halk arasında en yaygın inanış Duanwu'nun eski yurtsever şair Qu Yuan'ı anmayı amaçladığı şeklinde.

M.Ö. 3. yüzyılda Chu Devleti döneminde yaşamış olan Qu Yuan, vatanın düşmanlar tarafından işgal edilmesine çok üzülmüş ve kendisini 5. ayın 5. günü Miluojiang nehrine atarak intihar etmiş. Bundan sonra halk, vatansever şair Qu Yuan'ı anmak için nehir içine yapışkan pirinç doldurulan bambu parçaları atmaya başlamış. Daha sonra, içinde pirinç olan bambu parçalarına Zongzi denilmeye başladı. Zongzi yemek, Duanwu Bayramı'nın önemli geleneklerinden biri.

Duanwu Bayramı'nda yenebilecekler arasında Zongzi'den başka, Çin'in bazı bölgelerine özgü yemek ve içecekler de var. Örneğin, tuzlanmış ördek yumurtası yemek ve kırmızı zırnık (Xionghuang) içkisi içmek, halk arasında kötülükten korunma söylentilerinden kaynaklanıyor.

Yemeklerden başka, Duanwu Bayramı'nın çok özgün süsleme gelenekleri de mevcut. Bayram günü, her aile kapısının önüne pelin otu (Ai Cao) ve su kamışı (Cao Pu) asar. Pelin otu ve su kamışı, ilaç amaçlı kullanılan iki ottur. Bu otlar, bir yandan kötülükten korunmak, diğer yandan yaz mevsiminin başlarında havanın çok yağışlı ve nemli olması nedeniyle zehirli böceklerin çoğalması üzerine hastalıkları önlemek için asılır.

Çin'in güneyinde bulunan Yangtze Nehri'nin orta ve aşağı kesimlerinde, ejderha kayığı yarışmalarının düzenlenmesi de Duanwu Bayramı'nın önemli faaliyetlerinden biridir. Söylentilere göre, bu gelenek de şair Qu Yuan'la ilgilidir. Efsaneye göre, halk Qu Yuan'ın kendini nehre attığını duyunca onu kurtarmak için hemen kayıklarla olay yerine yetişmeye çalışmış. Daha sonra bu hikâye Duanwu Bayramı'nda ejderha kayığı yarışması düzenleme geleneğine dönüşmüş.

Örneğin Guangdong eyaleti Shunde kentinin yıllık ejder kayığı yarışması bugün yapıldı. Yarışmaya 130 ejder kayığı katıldı.


HABER KÖŞESİ
ETKİNLİKLER